Ministranci

MINISTARNCI

Ministrant lub minister (łac. ministrare – służyć, posługiwać, pomagać)

Osoba posługująca w liturgii, najczęściej w czasie sprawowania Eucharystii a także nabożeństw pozaliturgicznych. Nazwa obejmuje zarówno konkretną funkcję wykonywaną podczas liturgii (np. ministrant ołtarza, ministrant księgi, ministrant światła) jak i stałą posługę wykonywaną najczęściej przez chłopców lub młodzież męską. Agenda liturgiczna przewiduje obrzęd błogosławieństwa i przyjęcia kandydata do służby liturgicznej ołtarza.

Historia Ministrantów

„Ministrare” z łaciny oznacza „służyć”. Ministrant jest więc osobą, która ma służyć (pomagać) kapłanowi podczas Eucharystii czy też nabożeństw. Przez swoją posługę tak blisko ołtarza służy nie tylko kapłanowi, ale samemu Jezusowi, który przychodzi do nas podczas każdej Ofiary, jaką jest Msza Święta.

Od kiedy istnieją ministranci? Odpowiedź na to pytanie jest właściwie bardzo prosta: od kiedy w ogóle istnieje nabożeństwo.

Początków ministrantury możemy się dopatrywać już za czasów Jezusa Chrystusa. W Ewangelii św. Jana czytamy: „Andrzej, brat Szymona Piotra, rzekł do Jezusa: Jest tu jeden chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby (…) Jezus wziął chleby i odmówiwszy dziękczynienie, rozdał siedzącym” (J 6, 8-9, 11) Tak, więc ów „praministrant” usłużył samemu Zbawicielowi i w ten sposób uczestniczył w cudzie rozmnożenia chleba i ryb, który możemy uważać za zapowiedź Eucharystii. Faktem jest, że od początku chrześcijaństwa Biskup sprawował Najświętszą Ofiarę wraz z asystą liturgiczną. Na początku byli to diakoni. Już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa ukształtował się osobny urząd lektora. Był on sprawowany przez chłopców, którym stawiano wysokie wymagania moralne. W średniowieczu do Mszy św. usługują klerycy, a od Soboru Trydenckiego (1545r.) ministranci.

Zapewne starsi pamiętają jeszcze Msze św. odprawiane w języku łacińskim, gdzie ksiądz był odwrócony tyłem do ludzi. Wówczas. służyło tylko dwóch ministrantów, zaś prezbiterium było oddzielone od reszty świątyni. Dopiero Sobór Watykański II (1962-1965) zajął się reformą liturgii i powrócił do starej tradycji Kościoła. Podkreślił rolę ludzi świeckich w sprawowaniu kultu Bożego i powierza na nowo funkcję lektora także osobom świeckim nie posiadających święceń.Liczny udział ministrantów i lektorów w liturgii wymaga jednak odpowiedniej troski o należyte przygotowanie ich do wykonywanych funkcji. W soborowej Konstytucji o Liturgii możemy przeczytać: „Duszpasterze niech zabiegają gorliwie i cierpliwie o liturgiczne wychowanie oraz czynny udział wiernych, tak wewnętrzny jak i zewnętrzny stosownie do ich wieku, stanu i rozwoju życia i stopnia kultury religijnej, spełniając w ten sposób jeden z głównych obowiązków wiernego szafarza Bożych tajemnic” (KL 19). W Polsce Konferencja Episkopatu powołała do istnienia Krajowe Duszpasterstwo Ministrantów (1964 r.). Stało się to po ogłoszeniu Konstytucji o Liturgii (3.XII.1963). Biskupi chcieli, aby postanowienia KL były od razu wprowadzane w życie także na odcinku formacji służby liturgicznej. Otwierały się szerokie możliwości zaangażowania świeckich: „W odprawianiu liturgii każdy spełniający swą funkcję, czy to duchowny czy świecki, powinien czynić tylko to i wszystko to, co należy do niego z natury rzeczy i na mocy przepisów liturgicznych. Ministranci, lektorzy, komentatorzy i członkowie chóru również spełniają prawdziwą funkcję liturgiczną. Niech więc wykonują swój urząd z tak szczerą pobożnością i dokładnością, jak to przystoi wzniosłej posłudze i odpowiada słusznym wymaganiom Ludu Bożego. Należy więc staranie wychować te osoby w duchu liturgii oraz przygotować do odpowiedniego i zgodnego z przepisami wykonywania przypadających każdemu czynności” (KL 28-29). Pierwszym Krajowym Duszpasterzem Ministrantów był ks. Jan Wurcel, salezjanin z Wrocławia. Następnie w 1967 roku posługę taką podjął Sługa Boży ks. Franciszek Blachnicki – jeden z prekursorów odnowy liturgii w Polsce. Odegrał on szczególną rolę w dziele formacji służby liturgicznej.

Zasady ministranta:
  1. Ministrant kocha Boga i dla Jego chwały wzorowo spełnia swe obowiązki.
  2. Ministrant służy Chrystusowi w ludziach.
  3. Ministrant rozwija w sobie życie Boże.
  4. Ministrant pracuje nad swoim charakterem i czuwa nad czystością serca i duszy.
  5. Ministrant poznaje liturgię i żyje nią.
  6. Ministrant modli się za Kościół, za Ojczyznę i służy Jej rzetelną pracą.
  7. Ministrant jest dobrym synem i bratem.
  8. Ministrant swoją chrześcijańską postawą wnosi wszędzie prawdziwą radość.
  9. Ministrant przez swoją pilność i sumienność staje się przykładem dla innych.
  10. Ministrant – podobnie jak kapłan – stara się być niejako drugim Chrystusem.
Zadania ministrantów w czasie liturgii
  1. Do głównych zadań ministrantów wobec celebransa (mają one charakter pomocniczy) należą:
    • pomoc w ubraniu celebransa w szaty liturgiczne,
    • nierzadko przygotowanie ksiąg i liturgii pod względem technicznym (obie powyższe funkcje spełnia zazwyczaj kościelny-zakrystian),
    • przynoszenie świec, wina, chleba, naczyń liturgicznych do ołtarza,
    • dodatkowe funkcje losowe (np. przyniesienie hostii, gdy brakuje jej w patenie)
  2. Do zadań ministrantów wobec ludu wiernych (w czasie Mszy cum populo – z ludem):
    • bycie przykładem w postawach, gestach, słowach,
    • dawanie znaku dzwonkiem, celem przypomnienia zmiany postawy,
Funkcje ministrantów

Wypada, by każdy ministrant w prezbiterium posiadał jakąś funkcję liturgiczną (uchroni to też przed “nudzeniem się” ministrantów). Niewłaściwe jest, gdy jedna osoba wykonuje 2-3 funkcje, podczas gdy kilku ministrantów jest “bezrobotnych”. Stare Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w pkt. 71 mówi: ”jeśli jest kilka osób, które mogą spełniać tę samą funkcję, wówczas nic nie stoi na przeszkodzie, by podzieliły one między siebie różne części tej samej funkcji”. Mnogości funkcji domaga się społeczny charakter liturgii (KL 26).

Spośród funkcji ministranckich można wyróżnić następujące:

  • ministrant ołtarza:
    • przynoszący dary ofiarne (minister missae),
    • posługujący do ksiąg (Mszał itp.) (minister libri),
  • ministrant kadzidła (turyferariusz),
  • ministrant łódki (nawikulariusz),
  • ministrant krzyża (krucyferariusz),
  • ministrant światła (ceroferariusz),
  • lektor,
  • kantor
  • psałterzysta
Zbiórki ministranckie